TÜMÜLÜS NEDÝR?

Tümülüs: kral ve  kral  ailesi için, önce  zemin  üzerine inþa edilen  mezar  odasý, sonra üstüne  yýðýlan toprak  veya  taþlardan  oluþturulan  yapay  tepe tipi anýt  mezarlardýr. Bu  mezarlar günün  mimarlarý tarafýnda  inþa  Fedilirdi. Dýþ görüntüsüne  bakýp aldanmamak  lazým,  muazzam  bir  mimari içlerinde  barýndýrýrlar. Kral  yada  kral  ailesinden  ölen  fertler kullandýklarý  muhtelif  eþyalarý ve  hediye  edilen  eþyalarý  ile  birlikte, inþa edilen  taþ yada  ahþap oda  içine  ceset  ile  birlikte  konulur. Tümülüsün  boyu, mimari estetiði ölen  kiþinin zenginliði, deðeri nispetinde  deðiþmektedir. Boyu  daha  yüksek olanlar  daha  zengin  krallar  için  yapýlýrdý. Bu  yapýlar  her  zaman  9 metrenin  katlarý  olan   9,18,27,36... metre  gibi yükseltilere  sahiptirler. 

 Tümülüsler  yapay tepelerdir. Höyük  ile  ayný olmalarýna  raðmen  bazý özelliklerinden  dolayý  höyüklerden  ayrýlýrlar.  En  belirgin  özelliði huni þeklinde  olmasý, tepe  açýcýnýn dar  olmasý, yapýnýn  yüzeyinde  kiremit, tuðla, küp ve  kül gibi malzemelerin  olmamasýdýr. Tümülüs  yapýlara  uzaktan ve  yakýnda  bakýldýðýndan yapay olduðu  her zaman  gözü ýsýrýr  ve  net  belirgindir. Tümülüs  iç  ve  dýþ  mimarisi  baþta  ölenin  deðerine  ve  coðrafik  yapýya  göre  deðiþir. Belli bir  standardý yoktur. Birden  fazla  mezar  odasý  olanlarda  dramoz  dediðimiz moloz  taþlardan hiç bir  mimari özelliði bulunmayan ve   mezar  odasýna  geçit  veren  tüneller  bulunmakta olup,  Frig  Tümülüslerinde  hiç bir  zaman  dramoz  bulunmamaktadýr. Yine  Frig Tümülüsleri hariç topraðýn  kaymamasý  için alt   yerleþmede  krepiz  dediðimiz  moloz  iri taþlardan  örülü duvar  bulunur.

Definecinin  beklediði gibi içinde  çil  çil  altýn  bulunmaz, sade  mezar  hediyeleri bulunur. Bu  hediyelerin  çoðunluðu   kiþiye özgü olduðundan  sanat ve tarih  bakýmýnda  tek  örneði teþkil etmektedir.

Tümülüsler  soyguna  karþý yapý  içinde  alýnan  muhtelif tedbirle  birlikte   uzaktan  net  gözükebilecek  bir yerde  inþa edilmelerine  özen  gösterilirdi.

TÜMÜLÜSLERÝN  TARÝHÝ SEYRÝ

Anadolu'da  inþa  edilen Tümülüslerin  asýl  kökeni Avrupa yani Makedonyadýr. Bu geleneði Anadolu'ya  taþýyan  medeniyet  Frigler dir. Tümülüs  geleneðinden  önce,  insanlar  kral  veya  kral  ailesine  ait  ölüleri DOLMEN tipi denilen  mezarlara  gömerlerdi.

Dolmen tipi mezarlar,  üstüne  muhtelif  toprak  taþ  ve sair  malzemeler  konularak   yapay tepecik  halini alýrlardý.

Friglerden  baþlayan  bu gelenek  devam eden medeniyetlerce  geliþtirilerek  Roma ve Bizans  dönemlerinde  modern  bir  yapýya  ulaþtýlar.

Frig tipi tümülüslere tiplere  klasik tip  diyoruz.  Mezar  odasý ahþap, diðer  unsurlar  tamamen  topraktýr. Bu tip  Tümülüslerde  yerleþim  çerçevesini kaplayan krepiz duvar  ile  mezar  odasýna  geçit  veren  dramoz  tünel  bulunmamaktadýr.

Grek tipi tümülüsler Friglerden  sonra geliþtirilen  Tümülüslerdir. Taban etrafýný çevreleyen  krapiz duvar  vardýr. Tümülüs birden  fazla  oda  içeriyorsa  dýþarýda  odalara  geçit  veren  dramoz  tünel  bulunur. Mezar  odalarý  taþ  örülüdür. Bu tipleri Anadolu'nun Pers  istilasý sýrasýnda  Pers  Satraplarý da  kullanýlmýþtýr. Her  Grek tipi Tümülüste  dramoz tünel  yoktur. Bunu  anlayabilmek  için  bir  kaç  püf  noktasý  vardýr.

Öncelikle  Doðu Romanýn devamý olan  Bizanslýlar  Tümülüs geleneðinde  bir  deðiþiklik  yapmadan  direkt  Romalýlardan  esinlenmiþlerdir. Bu nedenle  Tümülüs  odasýndaki mezar  hediyeleri analiz edilmeden  o tümülüsün  Roma'mý  Bizans mý olduðu  kesinlik kazanamaz. Tamamý  taþtan  inþa edilmiþ tek  odalý modern  Tümülüslerdir. Bu Tümülüslerde  bol  miktarda  kaya tuzu  kullanýlmýþtýr.

TÜMÜLÜS ANIT MEZARLARIN  ÝÇ YAPISI

Tümülüslerde belli bir standart yoktur. Tümülüsün yerleþimi coðrafi durumu ve ölenin unvaný ile alakalý olarak deðiþir. Topraðýn altý karmaþýk bir olaydýr. Burada üç yöntem  kullanýlýr.

1-    Daha önceki çalýþmalardan örnekleme yapýlýr.

2-    Toprak katmanlarý okunur.

3-    Mezar odasýný tespit edecek yüksek teknolojiyi kullanmaktýr.

Tümülüs yapýlarý birer mimari yapýlardýr, bu nedenle bu tür yapýlarý basit algýlamak baþarýsýzlýðý getirir ve çözümü yine bir mimari bilgi ile olacaktýr. Sonuçta kas gücüyle yapýlan yapýlar yine kas gücü ile çözüme kavuþturulmalýdýr.  Bu güne kadar dünyada tecrübe edilmiþ, arkeolojide kullanýlan Tümülüs kazý sistemi vardýr. Buradan yola çýkarak tecrübeler ýþýðýnda baþarý yakalanmalýdýr.

Tümülüs  Yapýlarda  Kazý  Sistemi :
Tümülüs  yapýlarda  bilimsel  olarak  iki sistem  kullanýlmaktadýr.

1- Çeyrek dilim  sistemi. Bu sistem  küçük  boy Tümülüslerde  uygulanýr. tümülüs 4  eþit  dilime  bölünerek  güney-batý  cephesindeki dilim  alýnýrak  temizlenir.  
2- Tünel  açma sistemi. Bu sistem  büyük boy  Tümülüslere  uygulanýr  batý yönünde  baþlanýr. dikkat edilmesi gereken þey merkeze  doðru giderken   yön  kaybetmemek. Önce dar ,   merkeze  yaklaþýldýðýndan geniþletilmesi gerekir

Tümülüs  yapýlarda  kepçe gibi  kazýcý iþ makineleri  kullanmak  bir  katliamdýr. Bundan  sakýnýnýz.

Tümülüs Oda Mimarisi

Tümülüslerden  aranan  yapý  unsuru  odadýr. Sanýldýðý  gibi bu tepeciklerin  içinde 9 kulplu kazan  bulunmaz. Bu  nedenle, Tümülüslerde mezar  için  inþa edilen  odalar  birer  mimari özelliktedir. Basite  birer  yapý deðildirler. Bu  yapý  tüm  doðal afetler  dikkate  alýnarak günün  mimarlarý tarafýnda  inþa  edilir. Ýnþasýnda  her  türlü hesaplamalar  yapýlýr. Buraya  gömülecek  olan  þahýs  sýradan  bir  þahýs  deðildir.  Kral  yada  kral ailesine  ait  bir  mezar  hem mimari yönden  mükemmel  olacak. Hem  gösteriþli olacak  hem de  afetlere  ve  soygunlara  karþý  dayanýklý  olacaktýr. Deprem  gibi afetler  bu odalarý kolay  kolay  yýkamaz. Yapýlan araþtýrmalarda mezar odasýnýn dýþ  köþe  pabuçlarýna  kum doldurulduðu görülmüþtür. Bunun  nedeni deprem sarsýntýlarýna   karþý  dayanýklýlýðý saðlamaktýr. Bugün  Japonya da  kullanýlan   teknolojiye  benzer  bir  ilkel  yapý. Ýlkel de olsa,  antik  dönem  insanlarýnýn depreme  karþý nasýl  bir  tedbir  alacaklarýný çok  iyi bildiklerine  dair  bir  göstergedir.

Tümülüs  oda  yapýlarýnda  iþlenmiþ taþ  veya  ardýç  aðaçlarý  kullanýlmýþtýr. Ýç  yüzeyide muhtelif figürlü mozaik  yada  sýva  üzerine  iþlenmiþ  bir  takým  motifler  yer  alýr. Bu figürler  birer  tarihi belge niteliðindedir. Bunlarý  bilinçsizce  tahrip etmek  bu tür  bir   tarihi kaynaðýnda  beraberinde  yok edilmesi etmektir.

Tümülüs  mezar  odasýna  ait  iç  kýsmý 2 ile  6  metre kare  þeklinde  deðiþmektedir. Bir  kýsým  Tümülüslerde  1 den  fazla  oda yer  alýr. Bunlar  aile  tipi olarak  bilinir. Mezar odalarý yan  yana  olanlarda  bir birine  geçit  veren  giriþleri bulunur. Üst  üste  olanlarda  ise  bu tür  geçitler  bulunmamaktadýr.

Grek tipi bir mezar  odasý, bu  yapý  harçsýz kesme  taþlarla  örülüdür. Mimari bakýmýnda  harikadýr. Bazýlarý  içten  sývanýr  ve  sýva  üstünde  muhtelif  süsleme  motifleri yer  almaktadýr. Bazýlarý sývasýz  sadece duvar  yüzeyine  boya  ile  motifler  yapýlanlarý da  bulunmaktadýr. Bu tip odalarda  çürüyen ve  paslanan  muhtelif  maddelerin  çýkardýðý gaz  dýþarýya  sýzmaz  ve  hep  içeride  kalýr.

Bu tür  odalar  ancak  cesedin  konulduðu  nokta  bulunarak  açýlabilir, aksi halde  kazma  kürek  manile  gibi malzemelerle açýlmasý imkansýzdýr.  Diðer  yönlerden  açýlmasý imkansýz. Bu tip açýlýmlarý kolaylaþtýrmak,  iþçilik  yönünden  kazanç saðlamak  için  Batý, ve  Güney-Batý  yönünden  iþe  baþlamak daha  avantajlý  olacaktýr.

Frig tipi Ahþap  Tümülüs  oda,  Anadolu'da  ilk  inþa edilen Tümülüs mezar  odasýdýr. Bu  yapýda  lifli ardýç aðaçlarý  kullanýlmýþtýr. Ardýç aðaçlarýnýn  özelliði asýrlarca  çürümeden  dayanaklý olmasýdýr. Ardýç aðaçlara  kelebek  diþler  açýlarak (bir ters  bir düz  þeklinde) üst  üstüne  bindirilmiþtir. Bu nedenle  Tümülüs  odasý  kolay açýlmamaktadýr. Ýþin püf  noktasý  son  konulan  aðacýn  bulunmasý.  Burada  dikkat edilmesi gereken  unsur, aðaçlarý daha erken  sökmek  için sakýn  elektronik  kesiciler  yada  elle  çalýþan  kesiciler  kullanmayýnýz, ýsýnma  sonucu içerideki gazýn patlama  tehlikesi çok  yüksekti

TÜMÜLÜS ÝÇ MÝMARÝSÝ

Toprak Tümülüslerdeki Yapý:

Bu  tüneller  yani giriþ  koridorlarý  basit  yapýlar  olarak  yapýldýðýndan  zaman  içinde  çökmeler  oluþturmaktadýr. Zaten amacý da  bu olmalý þeklinde yorumlanabilir. Bu çökmeler  sonucunda  Tümülüs  yüzeyinde  konikleþme  meydana  gelir  ve  Tümülüsün  giriþini ele verir.  Bunu  tespit etmek  için  Tümülüs'ün  batý  yönlerinde  orijinal  yüzeyin  bozulmamýþ olmasý  gerekmektedir.  Burada  yeniden  hatýrlatalým  Frig  tipi Tümülüslerde  dramoz  tünel  bulunmamaktadýr  frig  tiplerini diðer tiplerden  ayýran  en  önemli   yüzey  özelliði,  çevresinde  krepiz  duvar  bulunmasýdýr.

Toprak  Tipi Tümülüs  Katmanlarý  :

Dýþtan  içe  doðru  sýralayalým:

1- Tümülüsün  inþasýndan  günümüze  kadar  oluþan   katman,  bu  katmanýn  derinliði fazla  deðildir.

2- Hediye  katman krala  baðlý  yerleþim  birimlerinde  getirilen  muhtelif  topraklardýr. muhtelif  bölgelerden  gelen  bu toprak  çamur ile sývanmýþtýr. Renk renk  bir  katman   oluþturur.

3- Ana  katman, bölgeden  elde  edilen  toprak  yýðmasýdýr.

4- Taþ  katman  ana  koruma  katmanýdýr. Çatý  þeklinde  Tümülüs'ü  korumaya  alýr.

5- Kil  katman mezar  odasýný  sulardan  korur. Bazen  kurutulmuþ  kil  konulur ki bu  kilde  çok  serttir.

6. Bu katman  Tümülüs mezar  odasýdýr.

Taþ  Tümülülerdeki Yapý :

Oda yapýsý  altýgen yapýlýdýr. Odanýn üstünü bir  þemsiye  gibi kaplayan  taþ kilit  tabaka  bulunur. Bu  tabaka temel  drok taþlarýndan  beslenerek  yukarýya  doðru bir  ters  bir  düz  olmak  üzere  harçla  örülür  ve  üstüne  kaya  tuzu  basýlýrdý. Bu  þekilde  mezar  odasýný bir  þemsiye  gibi soygunlara  karþý  korurdu. Ondan  sonra çevreden   muhtelif  büyüklükte  taþlar  toplanýlarak  yapay  bir tepe  oluþturulur.

Katmanlarý dýþtan  iþe  doðru sýralayacak olursak. Bunlar;

·    Çevrede  toplanmýþ taþ katmaný

·    Koruma  tabakayý baðlayan  drok  taþlar ( Bu taþlar iri ve  moloz taþlardýr.)

·    Koruma  taþ  kilidi

·    Mezar  odasý

·    Temel

TÜMÜLÜS DIÞ MÝMARÝSÝ

Tümülüsler  bilindiði üzere  toprak  yýðma  yada taþ  yýðma  þeklinde inþa edilmiþtir. Bu  kadar  malzemenin  üst  üste  taþýnmasýnýn  nedeni; görkemli bir  yapý  ve  soygunlara  karþý bir  koruma  oluþturmaktýr. Bu tür  malzemeler  iki  kýsýmda  incelenilir.

1- Hediye  katmanlarý; bölgede  hüküm süren  bir  kral  ölmüþ ise, bu  krala  baðlý  þehir  ve  yerleþim  yerlerinden  halk tarafýnda  getirilen  topraklar önce  çamur  hale getirip yoðrulur  ve  mezar  yapýnýn  üstü bununla  sývanýr, taþ  ise yine  ayný þekilde  taþýnarak  sadece olduðu  gibi ana  katmanýn  üstüne  býrakýlýrdý. Dýþ  görüntüsü bir  huniyi andýrýr.

2- Ana  katman; Temel, sunak ve  mezar  odasýný kaplayan  muhtelif   soygunlara  karþý  koruma  tabakalarý  yer  alýr. Biz  bunlarý  iç  yapýda  anlatmaya  çalýþacaðýz.

Frig  Tipi Tümülüslerde dýþ kýsým tamamen  dýþarýdan  getirilen  muhtelif  topraðýn  çamur  haline evrilerek ana  tabaka  üzerine  sývanmasýnda  oluþmuþtur.

Burada  çamur derken; Toprak  uzaklardan  taþýnma  imkanýna  sahip,  ancak  suyun   uzaklardan  taþýnmasý  mümkün  olmadýðýndan,  Tümülüsler   bol su kaynaklarýna  yakýn  yerlerde  inþa edilmiþtir.  Bu  unsur  çok  önemlidir.

Bizanslýlara  Tümülüs  örneðinde yüzey  kýsmý tamamen  dýþarýdan  taþýnan  moloz  taþlardan  oluþmuþtur. Romanýn  devamý olan  Bizans  kültüründe  Tümülüsler  Roma  döneminden  esinlenerek  inþa  edilmiþ ve  Roma  ile  neredeyse  ayný özelikleri taþýr. Bu tiplerin  ayný zamanda  toprak  tipleri de  mevcuttur

Grek( Yunan) Tipi bir  Tümülüs dýþ  yüzeyi tamamen   dýþarýdan  getirilen  hediye  topraktan  yapýlan  çamurdan oluþmuþtur.  Tümülüs  yerleþim  tabaný moloz  taþlardan  oluþan  krepiz  duvar  bulunmaktadýr. Bu duvarýn  amacý tümülüste  kullanýlan  toprak  malzemenin  dýþarýya  yayýlmasýný önlemektir.

Pers Tipi : Yüzeyi dýþarýdan  getirilen  muhtelif  taþ  ve  topraktan  oluþmuþtur. Perslerde  yüzeye  fazla  itina  gösterilmediði  gözlemlenmektedir. Pers tipleri Grek  tiplerinden  esinlenerek  inþa  edildiðinden  taban  kýsmýnda  krepiz  duvar  yer  alýr, zamanla  bu duvar  toprak  altýnda kalmýþ  þu an  gözükmeyebilir 50-100 cm  kadar  kazýldýðýnda  gözükmeye  baþlar.

Roma  tipi : tamamen  taþýma  moloz taþlardan inþa  edilmiþ, günün modern  Tümülüs  yapýlarýdýr.

TÜMÜLÜS NASIL ÝNÞA EDÝLDÝ ?

Kral  ve  kral  ailesi öldüðünde  cesedin  gömüleceði yer, öncede  jeofizik olarak  keþfedilir. Burada  iki önemli konuya  dikkat  edilir. Soygun  ve  muhtelif  doðal afetlere karþý  muazzam  bir koruma  oluþturmak.  Antik  dönemlerde  insanlar  inançlarý gereði kullandýklarý  ve  sahip  olduklarý  muhtelif  eþyalarý  ile  birlikte  defin edilirdi. Mezar soygunlarýný göz  önünde  bulundurmak  zorundaydýlar.

Tümülüs inþasýnda  ilk  iþlem  tümülüsün  inþa edileceði yer  seçimidir;

1- Ýnþa yeri  kullanýlacak suya  yakýn  olmalý. (Tümülüslerde kullanýlan malzemenin 2-3  katý  kadar  su  kullanýlmýþtýr. Antik dönemde  su taþýma kolay olmadýðýndan  Tümülüsler  suya  yakýn bir  yer  seçimi yapmak  zorundaydýlar).

2- Deprem, heyelan ve  erozyona  karþý dayanaklý olmalý. Zemin etüdü yapýlýrdý.

3-Soygunlara  karþý Tümülüs  baþka  yerleþim  noktasýndan  izlenir durumda  olmalýydý. Bu  jeofizik  iþlemler  bittikten  sonra  inþa edilmeye  baþlanýr. 

a- Önce  temel  atýlýr, temel moloz  taþlardan  oluþur ve  bir  kolon  gibi üstte  gelecek  yapýyý koruyacak þekilde  saðlam inþa  edilirdi.

b- Yeteri miktarda taþlar  kesilir, bölgeye  taþýnýr  ve  cesedin  konulacaðý  yer  açýk  býrakýlmak  üzere, üzerine  gelecek  binlerce  tonluk  aðýrlýðý  taþýyacak ve  çökmeyecek  þeklide bir  hesaplama  yapýlýr, bütün  yük yan  duvarlara  verilmek  üzere  inþa edilirdi.

c-Giriþe   muhtelif  hediye  ve  inançlarý gereði  kurban  sunmak  için  sunak  inþa edilir. Sunak  yapýsý  bir düzlem  taþ yapýdýr.

d- Yukarýdaki iþlemler  bittikten  sonra,   ceset ve hediyeler  oda  içine  býrakýlarak, oda  kapatýlýr,  Mezar odasý  yaðmur  ve  kar  sularýndan  etkilenmemek  üzere üstü önce  kille  sývanýr, yanlarýna  kum  býrakýlýr esnek bir  durum  oluþturulur, bunun  üstü   muhtelif  moloz  taþlarla  örülür ölen  insanýn  deðerine  göre  bu katmanýn  kalýnlýðý artar.

e- Baþka bölgeden  topraklar  taþýnýr. Bu toprak  çamur  yapýlarak  taþ  koruma  tabaka  sývanýr, (Tümülüslerde  kullanýlan  malzemenin 2-3  katý  kadar  su  kullanýlmýþtýr, Antik dönemde  su taþýma kolay olmadýðýndan  Tümülüsler  suya  yakýn bir  yer  seçimi yapmak  zorundaydýlar,)

f- Krala  baðlý  yerleþim  yerlerinden  hediye  toprak  getirilir. Bu topraklar da  ayný þekilde  çamur yapýlarak  sývanýrdý. Bu  katman farklý renklerden oluþur.

g- Tümülüs taþlardan  oluþacak ise  yine  oda  inþasýndan  sonra, koruma  tabakasý  oluþturulurdu. Bu  tabaka    kelebek  kilidi þeklinde  olurdu. Bir  düz  bir ters  taþ  koymak suretiyle  örülür. Harç sertleþsin  diye  kaya tuzu  kullanýlýrdý.

h- Huniyi andýran  bir tepe  þeklinde  tüm  iþlemler  biter.

ý- dýþtan  içe  doðru sýralayacak  olursak. Tümülüs  katmanlarý;

·    Hediye  katmaný

·    Bölgede elde edilen   toprak  katmaný (inþa katmaný)

·    Taþ  koruma  katmaný

·    Kil katmaný

·    Mezar  odasý

·    Temel

TÜMÜLÜS NASIL KEÞFEDÝLEBÝLÝR?
Bir tepenin  Tümülüs  olup olmadýðýna aþaðýdaki genel bilgiler  kullanýlarak kesin  karar  verilmelidir.
1- Yakýnýnda  su  kaynaðý varsa.

2- Hakim  bir tepe, vadiye  bakan  yamaç  yüzeyinde  yada  düz  yerde  her taraftan  rahat  gözüküyorsa.

3- Yakýn mesafe  içerisinde  yerleþim  yeri yada ibadet edilen  mekan  varsa.

4- Yüzeyinde küp, çanak, çömlek, kül, kiremit ve  tuðla  gibi malzemeler  yoksa,

5- Huni þeklinde  tepe  açýsý dar  ise.

Bu beþ  koþulu  taþýyan yapay tepecikler  Tümülüs  yapýlardýr.

TÜMÜLÜS TEHLÝKELERÝ

Tümülüs yapýlarda beklenen  tehlikelerin  baþýnda  zehirlenme  olayý  gelir. Mezar  odasý  o kadar  saðlam ki içeride  yanan  metal, çürüyen  cesette  ait  gazlar  kendiliðinden  temizlenmez  ve  oda  içinde  kalýr. Açarken  buna  dikkat  edilmediði zaman  ölümle  sonuçlanabilecek  kadar  tehlikelidir. Oda açýlýrken  mutlaka  kazla  karþýlaþýlacaðý  unutulmamalý, gaz  maskesi kullanýlmalý  gaz  bir  aralýk  açýlýnca  hemen  o alanda   hýzlýca  uzaklaþmalýdýr. Odada birken  gaz  çeþitli yöntemlerle  temizlenebilir. Nasýl  bir  yöntem  kullanýrsanýz  kullanýnýz  gaz  maskesi, plastik  eldiven  olmadan  mezar  odasýnda  objeler  toplanmamalýdýr.

Frig Tümülüslerinde  su tuzaklarý vardýr.  Yamaç yüzeyine  inþa  edilen  Tümülüslerde  buna  dikkat  edilmelidir. Su  gözü  çýkma  ihtimaline  karþý  bir  çok  yöntem  kullanýlýr. Bunlardan  biri tanesi kazý tümülüsün  boyuna  göre  dik  yapýlmasýdýr.

Tümülüslerdeki objeler mutlaka  ama  mutlaka  plastik eldiven  kullanýlarak  toplanmalý, aksi  halde  zamanla  tedavisi mümkün  olmayan  hastalýklara  yol  açmaktadýr.

Tümülüslerde açýlan  tünelin  çökme  tehlikesine  karþý,  þu  tedbirler  uygulanmalýdýr; tünel  açýlacaksa  çökme  tehlikesini aza  indirmek  üzere  taban geniþ  tavan  tabana  göre  dar  olmalý  örneðin: temel 2  metre  ise  tavaný 1.5  metre  olmalý  yüksekliði bir  insanýn  içinde  rahat  edebilecek  kadar geniþ  olmalý gerektiðinde  aðaç dayanaklar  kullanýlmalýdýr.

TÜMÜLÜSLERDE KAZI SÝSTEMÝ

1- Çeyrek Dilim  Sistemi : Bu sistem  küçük  boy tümülüslerde  uygulanýr. Tümülüs 4  eþit  dilime  bölünerek  güney-batý  cephesindeki dilim  alýnarak  temizlenir.  

2- Tünel  Açma Sistemi : Bu sistem  büyük boy  tümülüslere  uygulanýr  batý yönünde  baþlanýr. Dikkat edilmesi gereken þey merkeze  doðru giderken   yön  kaybetmemek. Önce dar, merkeze  yaklaþýldýðýndan geniþletilmesi gerekir

3-  Derin ve geniþ Yarma Sistemi : Bu sistem  küçük  boy  tümülüslerde  batý-doðu eksenine  derin  yarma, büyük  boy  tümülüslerde  ise  yine  çeyrek  dilime  yakýn  güney-batý  cephesini kucaklayan   geniþ yarma .

Yukarýda  anlattýklarýmýzýn  haricinde  Tümülüslerde  tehlike  yoktur. Unutmayýnýz  týlsým  gibi bir  safsata yoktur.

KISA BÝLGÝ
Tümülüs Latince bir sözcük olup (çoðulu tümüli), bir mezar ya da mezarlýk içeren, toprak yýðýlarak oluþturulmuþ tepeciklere verilen addýr. Höyük ve kurgan (Orta-Asya'da) da denilen tümülüs yapma geleneðine sahip uluslarýn sayýsý fazla deðildir. Bunlara en çok Anadolu’da, Trakya’da , Orta Asya’da, Rusya’da ve Meksika’da rastlanýr.

Traklar'ýn mezarlarý bu þekildedir. Trakya'nýn en görsel anýtlarý tümülüslerdir. Trakya'nýn tek düze doðal yapýsýný süsleyen ve ona bir hareketlilik getiren tümülüslerin tam bir envanteri çýkartýlmamýþtýr. Genel olarak mezarýn üzerine yapýlan her türlü yükselti tümülüs olarak adlandýrýlsa da, yapýldýklarý döneme, tepenin ve mezar odasýnýn biçimine, niteliðine, ölünün gömülüþ þekline göre mezar tepelerinin deðiþen geniþ bir çeþitlenmesi vardýr.

Mezarýn yerini bir tepe ile belirleme geleneðinin bilinen ilk örnekleri Avrasya steplerinde, MÖ 4. bin yýlýn baþlarýna aittir; kurgan olarak da adlandýrýlan bu mezar tepelerinin altýnda, ölü basit bir çukur ya da ahþap bir odaya yerleþtirilmiþtir. Bu geleneðin, steplerden gelen etki ile, Trakya'ya ilk olarak MÖ 3. bin yýl içinde girdiði bilinmektedir. Trakya'nýn Tunç çað mezar tepeleri, daha sonraki dönemlerin tümülüslerine göre daha basýk ve yayvan, çoðu kez de 2-3 m yüksekliðindeki tepeciklerdir; ancak Bulgaristan' da ender olarak yüksekliði 7 metreyi bulanlar da vardýr. Tepelerin dolgu¬lanm toprak deðil taþ oluþturduðundan, bunlan "Taþlýtepe" olarak tanýmlamaktayýz. Bu tür mezar tepelerinde ölü, tepenin altýndaki bir çukura, ve çoðu kez uzun olarak yatýrýlarak gömülmüþtür. Tepenin deðiþik kesimlerinde münferit mezarlara da rastlanýr. Taþlýtepeler tek olabilecekleri gibi, bazen tümülüs mezarlýðý gibi, sayýlarý 30'u bulan topluluklar da oluþturabilir.

Ýlk Demir çað' dan itibaren mezar tepeleri daha sivri ve konik bir biçim almýþ, dolgularýnda taþ ile birlikte killi toprak da kullanýlmýþtýr. Demir Çaðý'nýn ilk kýsmýna tarihlenen mezar tepelerinde gene ayrý bir mezar odasý yoktur; ölü topraða açýlmýþ ve ahþap ile kaplanmýþ bir odanýn içine yatýrýlmýþtýr. Orta Demir Çaðý'ndan itibaren mezar odasý ya da taþ lahidi olan gerçek tümülüsler görülmeye baþlar. Bu tür tümülüsler için genellikle uzaktan görülebilen sýrt ve yamaçlar tercih edilmiþtir Ýkili ya da üçlü tümülüsler yaygýn olmakla birlikte, tümülüs mezarlýðý þeklinde sayýlarý dokuz ile otuzaltý arasýnda deðiþen gruplara da rastlanmaktadýr. toplu tümülüs mezarlýklarýnýn, daha eski bir kutsal alanýn üzerinde yer aldýðý görülmektedir.

Bintepe’deki Alyattes’in tümülüsü ile Nemrut Daðý’ndaki tümülüs Anadolu’nun bilinen en büyük tümülüsleri arasýnda yer alýr. Frigyalýlara ait tümülüsler de olmakla birlikte tümülüs yapýmý daha çok Lidyalýlar’da önem kazanmýþtýr. Ayný bölgede 100 Lidya tümülüsüne rastlanmýþtýr. Anadolu’nun en büyük tümülüsü olan Alyattes’inkinde 16 tonluk taþ bloklar kullanýlmýþtýr. Þamanist Türk ve Moðol boylarýnda ayrýca, Dünya Daðý’ný temsilen, “oba” adý verilen, taþ yýðýnlarýndan kurgan (yapay tepe) oluþturma geleneði çok yaygýndýr.
bunlara baðlý olarak anadolunun birçok yerinde  bu yýðma tepeler bulunmaktadýr.

bu yýðma tepelerin bir kýsmý taþ yýðma ve diðer bir kýsmýda toprak yýðma tepeler olarak 2.ye ayrýlabilir

tümülüs çeþit olarak þeklen birçok deðiþik þekilleride mevcudtur bazýlarýný doðal tepelerden ayýrmakda oldukça zordur.